គោលនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងទឹក ក្នុងវិស័យកសិកម្ម

លក្ខណ:ទូទៅ

នៅប្រទេសកម្ពុជា ការផ្លាស់ប្តូររវាងគ្រោះរាំងស្ងួតនិងគ្រោះទឹកជំនន់នាំមកនូវសេចក្តីប្រឈមសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទឹក។និន្នាការបច្ចុប្បន្នបង្ហាញថា មានកំណើនចំពោះភ្លៀងធ្លាក់ប្រចាំឆ្នាំនិងសីតុណ្ហភាពនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ដែលអាចនឹងមានការកើនឡើងនៃភាពញឹកញាប់(ប្រេកង់) កម្រិតធ្ងន់ធ្ងរនិងរយៈពេលកើតមាននៃគ្រោះរាំងស្ងួតនិងគ្រោះទឹកជំនន់។ការគ្រប់គ្រងទឹករួមបញ្ចូលបញ្ហាមួយចំនួនដូចជា ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច សន្តិសុខស្បៀងអាហារ និងកត្តាអនាម័យ និងមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធិជាមួយនឹង ការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយនិងផែនការនៃការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ។

ខណៈពេលដែលអាកាសធាតុមានបម្រែបម្រួលខ្លាំងនិងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុបានគម្រាមកំហែងដល់ការគ្រប់គ្រងទឹក គម្រោងសាងសង់ធំៗមួយចំនួន តួរយ៉ាងគម្រោងទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងនៅបណ្តាប្រទេសជិតខាងបានផ្តល់ការគម្រោមកំហែងភ្លាមៗលឿនជាងកត្តាពីធម្មជាតិ។ការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទឹក គោលនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងទឹកមានលក្ខណៈសំខាន់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ជាពិសេសក្នុងការធានាឱ្យបាននូវទឹកស្អាតសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ និងកត្តាអនាម័យ ក៏ដូចជាប្រភពទឹកសម្រាប់ការស្រោចស្រព។

ប្រភពទឹកជាសម្បត្តិរបស់រដ្ឋ ដែលរដ្ឋាភិបាលមានភារកិច្ចក្នុងការគ្រប់គ្រងតាមរយៈក្រសួងនិងអាជ្ញាធរនៅទូទាំងប្រទេស។ ជនគ្រប់រូបអាចប្រើប្រាស់ប្រភពទឹកសម្រាប់តម្រូវការប្រចាំថ្ងៃនិងការស្រោចស្រពក្នុងមូលដ្ឋាន។ ប្រភេទនៃការប្រើប្រាស់ផ្សេងទៀតតម្រូវឱ្យមានអាជ្ញាប័ណ្ណ។ មានអនុក្រឹត្យស្តីអំពីបញ្ហានេះកំពុងត្រូវបានព្រាងឡើង។ឯកសារច្បាប់គត្តិយុត្តិចម្បងសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទឹកសំដៅលើច្បាប់ឆ្នាំ២០០៧ ស្តីអំពីទឹក ដែលរួមមានក្រមខណ្ឌគតិយុត្តិនៃគោលនយោបាយ និងការគ្រប់គ្រងទឹក។

ក្របខណ្ឌគតិយុត្តិ និងក្របខណ្ឌរដ្ឋបាល

ការគ្រប់គ្រងទឹក គឺជាបន្ទុករបស់រដ្ឋាភិបាលតាំងពីមុនពេលដែលច្បាប់ពាក់ព័ន្ធត្រូវបានអនុម័ត។ គោលនយោបាយដែលបានអនុម័តក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សនេះបង្ហាញថាការគ្រប់គ្រងទឹកជានិច្ចកាលជាផ្នែកមួយនៃគោលនយោបាយទូលំទូលាយជាងនេះ ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច គ្រោះធម្មជាតិ កតា្តអនាម័យប្រសើរជាងមុន និងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុដែលកើតមានឡើងក្នុងពេលថ្មីៗនេះ។ គម្រោងសំខាន់ពីរក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធរដ្ឋាភិបាលគឺយុទ្ធសាស្ត្រចតុកោណដំណាក់កាលទី០៣ និងផែនការអភិវឌ្ឍថ្នាក់ជាតិ ក្នុងកញ្ចប់ថវិការចំនួន ២៦.៥៩ពាន់លានដុល្លារ។

ក្រសួងមួយចំនួនបានបង្កើតគម្រោងផ្ទាល់ខ្លួន ដោយបានកំណត់យកកម្មវត្ថុជាច្រើនសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរក្រសួងត្រូវបានតម្រូវខណៈពេលមានចំណុចផ្ទួនគ្នានៃគម្រោងនីមួយៗ ដែលគម្រោងទាំងនេះមានគោលបំណងក្នុងការផ្តល់សន្តិសុខទឹកនិងសន្តិសុខស្បៀងអាហារ។ ទំនាក់ទំនងអន្តកាលរវាងដី ទឹក និងកសិកម្មបានផ្តល់ផលលំបាកកាន់តែខ្លាំងក្នុងការគ្រប់គ្រងរវាងក្រសួងពាក់ព័ន្ធ។ គម្រោងខ្លះត្រូវបានទ្រទ្រង់ដោយកសិប្រពលវប្បកម្ម ដែលអាចនឹងមានផលប៉ះពាល់ទៅកាន់កត្តាផ្សេងៗទៀតដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល។

ក្រសួង និងអាជ្ញាធរមួយចំនួនមានភារកិច្ចទទួលខុសត្រូវលើការគ្រប់គ្រងទឹក ដោយក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយមមានតួរនាទីចម្បងក្នុងបញ្ហានេះ។

ក្រសួងពាក់ព័ន្ធរួមមាន៖

• ក្រសួងរ៉ែ និងថាមពល ទទួលបន្ទុកផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹកទៅកាន់ទីក្រុងនិងស្រុកក្នុងខេត្តនានា។ ក្រសួងនេះក៏ទទួលបន្ទុកចំពោះកត្តាវារីអគ្គីសនីផងដែរ។
• ក្រសួងអភិវឌ្ឍជនបទ ទទួលបន្ទុកផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក អនាម័យ និងប្រព័ន្ធលូក្នុងដីនៅតាមទីជនបទ។
• ក្រសួងសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ទទួលបន្ទុកផ្តល់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក និងអនាម័យក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ជាមួយអាជ្ញាធរទឹកស្អាត។
• ក្រសួងបរិស្ថាន ទទួលបន្ទុកគាំពារធនធានទឹក។
• ក្រសួងកសិកម្ម កសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ់ និងនេសាទ ទទួលបន្ទុកអនុម័តគោលនយោបាយ និងការអនុវត្តសម្រាប់ប្រព័ន្ធស្រោចស្រព និងអាងស្តុកទឹក ទាំងក្នុងតំបន់ព្រៃ និងតំបន់ជលផល។
• ក្រសួងផែនការ ទទួលបន្ទុករៀបចំផែនការ។
• ក្រសួងសុខាភិបាល ទទួលបន្ទុកគ្រប់គ្រងគុណភាពទឹកសម្រាប់ប្រព័ន្ធទឹកសាធារណៈ។
• ក្រសួងហិរញ្ញវត្ថុ ទទួលបន្ទុកសម្របសម្រួលការស្នើរឡើងនានាទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងទឹក ខណៈពេលបំពេញទៅតាមចំនុចអាទិភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល។

សរុបមក មានក្រសួងមិនតិចជាង៩ទេដែលទទួលបន្ទុកដោយផ្ទាល់ឬដោយប្រយោលក្នុងការគ្រប់គ្រងទឹកនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

ទន្ទឹមនឹងនេះ មានការបំពេញបន្ថែមពីស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាលនានា ដូចជាគណៈកម្មាការអន្តរកាលនិងភ្នាក់ងារផ្សេងៗ ដែលក្នុងនោះមានទំនាក់ទំនងខ្លាំងជាងគេគឺក្រុមប្រឹក្សាថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាព ដែលជំនួសលើអតីតគណៈកម្មាធិការជាតិ ស្តីពី ការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ និងក្រុមប្រឹក្សាថ្នាក់ជាតិសម្រាប់ការអភិវឌ្ឍបៃតង។

ទឹកក៏ត្រូវបានគ្រប់គ្រងនៅថ្នាក់មូលដ្ឋានផងដែរ ៖

• នៅថ្នាក់ខេត្ត ឬសាលាខេត្ត ដែលរួមមានគណៈកម្មាធិការថ្នាក់ខេត្ត និងគណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយថ្នាក់ខេត្ត(PDMC) ដែលស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់អភិបាលខេត្ត។គណៈកម្មាធិការគ្រប់គ្រងគ្រោះមហន្តរាយថ្នាក់ខេត្ត(PDMC)គ្រប់គ្រងការឆ្លើយតប ភ្លាមៗដើម្បីជួយដល់សហគមក្នុងមូលដ្ឋាន រួមមានការបូមទឹកជំនន់ឬការចែកចាយគ្រាប់ពូជ។
• ថ្នាក់ស្រុក ទទួលបន្ទុកផ្តល់នូវព័ត៌មានជាច្រើន ស្តីអំពី គ្រោះមន្តរាយដែលប្រមូលបានពីអ្នកភូមិនិងអាជ្ញាធរថ្នាក់ឃុំ។អាជ្ញាធរនេះបានដើរតួនាទីជាមធ្យោបាយក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ព័ត៌មានរវាងថ្នាក់ខេត្ត និងថ្នាក់ឃុំ។
• ថ្នាក់ឃុំ ទទួលបន្ទុករៀបចំរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ ស្តីអំពី ការអភិវឌ្ឍនិងការវិនិយោគ។ តួនាទីចម្បងរបស់ស្ថាប័ននេះជាជំនួយដល់គោលនយោបាយថ្នាក់ជាតិ តំណាងឱ្យរដ្ឋាភិបាលនិងដោះស្រាយតម្រូវការចាំបាច់របស់ថ្នាក់មូលដ្ឋាន។
• ថ្នាក់ភូមិ ទទួលបន្ទុកក្នុងការសម្របសម្រួលយុទ្ធនាការរបស់ថ្នាក់មូលដ្ឋាននិងទទួលបន្ទុកក្នុងគម្រោងប្រកាសអាសន្ន។ តួនាទីរបស់ពួកគេមានសារៈសំខាន់ក្នុងការឆ្លើយតបគ្រោះមហន្តរាយ។ ពួកគេក៏បានផ្តល់មន្ត្រីទទួលបន្ទុកការងារប្រកាសអាសន្នឱ្យជួយជម្លៀសអ្នកស្រុក រៀបចំយុទ្ធនាការសង្គ្រោះក្នុងអំឡុងពេលគ្រោះទឹកជំនន់ និងជួយសម្របសម្រួលដល់ការចែកចាយនូវសម្ភារៈសង្គ្រោះបន្ទាន់ផងដែរ។

គោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់រាជរដ្ឋាភិបាល

គោលនយោបាយទឹកបានចាប់ផ្តើមក្នុងកម្រិតថ្នាក់តំបន់។ ក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ កិច្ចព្រមព្រៀងលើការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយនិរន្តរភាពក្នុងតំបន់អាងទន្លេមេគង្គ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយគណៈកម្មាធិការទន្លេមេគង្គ ត្រូវបានចុះហត្ថលេខាដោយបណ្តាប្រទេសជិតខាងរបស់កម្ពុជា។ នេះជាកិច្ចបន្ទាប់ពីផែនការអភិវឌ្ឍថ្នាក់ជាតិ ឆ្នាំ២០០៦-២០១០។ដែលរួមមានខ្លឹមសារជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងទឹក។ ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ២០០៧។

កម្មវត្ថុរបស់ច្បាប់នេះ គឺបង្កើនដីកសិកម្មដែលទទួលបានការស្រោចស្រព ក៏ដូចជានាំយកវិនិយោគទុនទៅកាន់វិស័យទឹក។ ច្បាប់នេះក៏បានកំណត់អំពីសិទ្ធិ និងភារកិច្ចរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ទឹក គោលការណ៍នៃការគ្រប់គ្រងធនធាន និងការចូលរួមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានទឹក។

ក្រសួងធនធានទឹក និងឧតុនិយម ទទួលបន្ទុកក្នុងការកំណត់គោលនយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍ ក៏ដូចជាធ្វើការស្រាវជ្រាវនិងការស៊ើបអង្កេត។ ក្រសួងនេះក៏ទទួលបន្ទុកក្នុងការគ្រប់គ្រងគ្រោះទឹកជំនន់និងគ្រោះរាំងស្ងួត ក៏ដូចជាចាត់វិធានការជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធនិងអាជ្ញាធរដែនដីផងដែរ។

ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹកចម្រុះ (IWRM) គឺជាវិធីសាស្ត្រចម្បងសម្រាប់ការអនុវត្តច្បាប់នេះ។ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយមរៀបចំបញ្ជីសារពើភ័ណ្ឌដែលកំណត់អំពីទីតាំង ចំនួននិងគុណភាពនៃធនធាន។ ការប្រមូលទិន្នន័យត្រូវបានបញ្ជូនទៅកាន់ក្រសួងនិងត្រូវតែផ្តល់ទៅកាន់សាធារណៈជនដោយសេរី។ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយមផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណនិងការអនុញាតិសម្រាប់ការប្រើប្រាស់ទឹក។ ក្រសួងដដែលបានរៀបចំអនុក្រឹត្យចំនួន៤ ដើម្បីជាជំនួយដល់ច្បាប់នេះ៖

• អនុក្រឹត្យលេខ ៧៣ ស្តីអំពី ដំណើរការនៃការបង្កើតសហគមនេសាទ (អនុម័តនៅថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ២០០៨)
• អនុក្រឹត្យ ស្តីពី ការគ្រប់គ្រងអាងទន្លេ (អនុម័តនៅថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥)
• អនុក្រឹត្យ ស្តីអំពី ការគ្រប់គ្រងទឹក និងអាជ្ញាប័ណ្ណ (ស្ថិតក្នុងពង្រាង)
• អនុក្រឹត្យ ស្តីពី គុណភាពទឹក (ស្ថិតក្នុងពង្រាង)
• អនុក្រឹត្យទីប្រាំ ស្តីអំពី ទឹកក្រោមដីត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយក្រសួង។

នៅឆ្នាំ២០០៣ រដ្ឋាភិបាលបានកំណត់គោលនយោបាយវិស័យអនាម័យ និងការផ្គត់ផ្គង់ទឹកថ្នាក់ជាតិជាមួយនឹងទស្សនវិស័យដែលគ្រប់គ្រងលើវិស័យនេះទាំងមូលត្រឹមឆ្នាំ២០២៥។យុទ្ធសាស្ត្រទឹកប្រើប្រាស់ជនបទ និងអនាម័យ ២០១០-២០២៥ ក៏ត្រូវបានបង្កើតផងដែរក្នុងឆ្នាំ២០១០។

គោលបំណងនៃយុទ្ធសាស្ត្រស្ថិតត្រង់ការកំណត់ការផ្គត់ផ្គង់ទឹក សេវាអនាម័យដែលអាចផ្តល់ទៅប្រជាជនដែលរស់នៅតាមជនបទនិងរៀបចំហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ក៏ដូចជាធនធានហិរញ្ញវត្ថុ ធនធានមនុស្សនិងធនធានដ៏ទៃទៀតដែលចាំបាច់សម្រាប់ការផ្តល់សេវាទាំងនេះប្រកបដោយនិរន្តភាព។ គោលបំណងមួយក្នុងចំណោមនោះ គឺជាជំនួយក្នុងការពន្លឿនដំណើរការនេះដើម្បីឆ្ពោះទៅកាន់ការសម្រេចបាននូវចក្ខុវិស័យសម្រាប់វិស័យនេះក្នុងឆ្នាំ២០២៥។

យុទ្ធសាស្ត្រថា្នក់ជាតិសម្រាប់វិស័យកសិកម្ម និងទឹក (SAW) ផ្តោតទៅលើវិនិយោគទុននិងប្រព័ន្ធស្រោចស្រព ពិសេសហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធខ្នាតធំ ដែលជានិច្ចកាលត្រូវបានអនុវត្តក្រោមជំនួយពីដៃគូខាងក្រៅ ដែលជាកិច្ចបន្ថែមទៅលើការអភិវឌ្ឍនៃគម្រោងថ្មី ដែលការងារច្រើននឹងផ្តោតទៅលើការកែតម្រូវនៃគម្រោងដែលមានរួចជាសេ្រច។

ឯកសារច្បាប់ចម្បងសម្រាប់ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រគឺគោលនយោបាយអនុវត្តសម្រាប់ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រប្រកបដោយនិរន្តរភាព(១៩៩៩)។ ឯកសារនេះទទួលស្គាល់សហគមន៍កសិករប្រើប្រាស់ទឹកថាជាស្ថាប័នស្របច្បាប់ទទួលបន្ទុកការគ្រប់គ្រងប្រចាំថ្ងៃនៃគម្រោងស្រោចស្រព។ នេះរួមបញ្ចូលទាំងសោធទនកម្មច្បាប់ដែលអះអាងថា ៖ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រដែលអាចបង្កើតឡើងបានលុះត្រាមានការអនុញាត្តិពីសហគមន៍កសិករប្រើប្រាស់ទឹក។ ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយមទទួលបន្ទុកផ្តល់ជំនួយបចេ្ចកទេស។ អ្នកអង្កេតការណ៍ជាច្រើន រួមមានធនាគារអភិវឌ្ឍអាស៊ី យល់ឃើញថា ប្រព័ន្ធនេះមិនទាន់ដំណើរការបានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពនោះទេ។

ក្រៅពីគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល គោលដៅសំខាន់សម្រាប់គោលនយោបាយនេះគឺ សម្រេចឱ្យបាននូវគោលដៅទី៣ដែលបានកំណត់ក្នុងគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍សហសវត្សរ៍ទី០៧ ៖ កាត់បន្ថយចំនួនប្រជាជនដែលមិនទទួលបានទឹកប្រើប្រាស់ និងអនាម័យត្រឹមឆ្នាំ២០១៥។ ខណៈពេលដែលអង្គការ UNICEF បានលើកឡើងថា កំណើននៃការទទួលបានទឹកប្រើប្រាស់និងអនាម័យសម្រាប់ប្រជាជនទីទ័លក្រមានផលប៉ះពាល់ចម្បងបំផុតទៅកាន់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រ សមភាពយែនឌ័រ សុខាភិបាលនិងវិស័យអប់រំ។

ក្រសួងអភិវឌ្ឍជនបទបានឱ្យដឹងថា ប្រទេសកម្ពុជាបានសម្រេចគោលដៅនេះកាលពីឆ្នាំមុនដោយពាក់កណ្តាលនៃតំបន់នៅតាមទីជនបទអាចទទួលបានទឹកស្អាតប្រើប្រាស់រួចហើយក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។ ក្រសួងដដែលក៏បាននិយាយផងដែរថា នៅដើមឆ្នាំ២០១៦ ៤៦ភាគរយនៃប្រជាជននៅតាមទីជនបទមានបង្គន់ប្រើប្រាស់ និងទទួលបានបរិក្ខារសម្រាប់ការលាងសំអាតដៃនិងអនាម័យ។

ចំណុចប្រឈម និងទស្សនវិស័យទៅថ្ងៃអនាគត

គោលនយោបាយរបស់រដ្ឋាភិបាល ស្តីអំពី កំណើននៃទិន្នផលស្រូវអង្ករនាំឱ្យមានការទិញយកដីក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំសម្រាប់ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា។ កត្តានេះនាំឱ្យមានការធ្វើពាណិជ្ជនីយកម្មកាន់តែច្រើននៃទឹកដែលបង្កើតជាសេចក្តីប្រឈមចំពោះការប្រើប្រាស់តាមផ្ទះ និងកសិដ្ឋានតូចៗ។ ទោះបីជាគោលនយោបាយនេះមិនទាន់បានអនុវត្តពេញលេញក៏ដោយ ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា គឺជាផ្នែកមួយយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទឹក។យ៉ាងណាមិញ គម្រោងអភិវឌ្ឍនៅតែផ្តោតលើការនាំចេញស្រូវអង្ករ ដែលទាមទារឱ្យមានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធារាសាស្ត្រកាន់តែទូលំទូលាយ។ ចំណុចប្រឈមស្ថិតនៅត្រង់ការស្វែងរកវិធីសាស្ត្រក្នុងការប្រើប្រាស់ទឹកដើម្បីជាជំនួយដល់ការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចខណៈទ្រទ្រង់ការកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រតាមរយៈសន្តិសុខស្បៀងអាហារនិងអនាម័យនៅថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ មានចំណុចប្រឈមសម្រាប់បញ្ហាបច្ចេកទេសក្នុងការអភិវឌ្ឍធនធានទឹកនៅក្នុងតំបន់ដែលទឹកក្រោមដីត្រូវបានបំពុលដោយសារធាតុអាសេនិច។(ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពចុងក្រោយ៖ ថ្ងៃទី២០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦ )

ទាក់ទងនឹងគោលនយោបាយនិងការគ្រប់គ្រងទឹក

• ធនធានទឹក
• គ្រោះមហន្តរាយ និងការឆ្លើយតបក្នុងគ្រាអាសន្ន
• ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ
• ទិដ្ឋភាពទូទៅនៃគោលនយោបាយ និងក្របខណ្ឌច្បាប់
• ការបំពុលទឹក

ឯកសារយោង

1. ហេង ចាន់ធឿន (២០១៥). “ការត្រួតពិនិត្យនិងការប៉ានស្មាននៃបំលាស់ប្តូរសីតុណ្ហភាពនិងភ្លៀងធ្លាក់នៅប្រទេសកម្ពុជា”. អាកាសធាតុនិងធាតុអាកាសមានបម្រែបម្រួលខ្លាំង, SI: IGBP APN.ចូលអានថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០១៦. http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2212094715000043
2. Marko Keskinen, Paradis Someth, Aura Salmivaara, Matti Kummu(២០១៥). ទំនាក់ទំនងរវាង ទឹក-ថាមពល-អាហារ ក្នុងអាងទន្លេឆ្លងព្រំដែន៖ ករណីទន្លេសាប.អាងទន្លេមេគង្គ, ក្រុមទឹកនិងការស្រាវជ្រាវអភិវឌ្ឍន៍, សាកលវិទ្យាល័យ Aalto, នាយកដ្ឋានវិស្វកម្មជនបទ, វិទ្យាស្ថានបច្ចេកវិទ្យាកម្ពុជា.ចូលអានថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០១៦.http://www.mdpi.com/2073-4441/7/10/5416
3. ច្បាប់ស្តីពីការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក, មាត្រា០១.http://www.cambodiainvestment.gov.kh/law-on-water-resource-management-full-text_070629.html
4. សាម ស្រីម៉ុម, ពេជ្រ សុខឃឹម (២០១៥). “ការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុនិងការគ្រប់គ្រងទឹកនៅកម្ពុជា៖ ចំណុចប្រឈមនិងទស្សនៈវិស័យទៅលើសន្តិសុខទឹកនិងការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុ ក្នុងកន្លែងស្តុកទឹកដែលបានជ្រើសរើស, ប្រទេសកម្ពុជា. វិទ្យាស្ថានដើម្បីបណ្តុះបណ្តាលនិងស្រាវជ្រាវដើម្បីអភិវឌ្ឍកម្ពុជា(CDRI). ចូលអានថ្ងៃទី ៣០ មិថុនា ២០១៦. http://www.cdri.org.kh/webdata/download/sr/ccwg-e.pdf
5. ធនាគារអភិវឌ្ឍអាស៊ី. “កម្ពុជា៖ កម្មវិធីអភិវឌ្ឍនិងគ្រប់គ្រងវិស័យធនធានទឹក”. ចូលអានថ្ងៃទី ០២ កក្កដា ២០១៦. http://www.adb.org/projects/38558-013/main
6. កម្មវិធីអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពស្រាវជ្រាវសម្រាប់ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក(WRMRCDP) (២០១០). ភស្តុតាងយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធស្រោចស្រោបក្នុងអាងទន្លេសាប៖ បញ្ហានិងកត្តាប្រឈម”. ចូលអានថ្ងៃទី ០២ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៦. http://www.cdri.org.kh/webdata/download/wp/wp48e.pdf
7. S. Turner, G. Pangare, R.J. Mather (២០០៩). “រដ្ឋបាលទឹក៖ ការវិភាគទៅលើស្ថានភាពមួយក្នុងប្រទេសកម្ពុជា សាធារដ្ឋឡាវនិងប្រទេសវៀតណាម. កិច្ចសន្ទនាទឹកក្នុងតំបន់មេគង្គ”. ចូលអាន ២៧ មិថុនា ២០១៦.https://www.iucn.org/sites/dev/files/import/downloads/water_governance_a_situational_analysis.pdf
8. ច្បាប់លើការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក មាត្រា០១. http://www.cambodiainvestment.gov.kh/law-on-water-resource-management-full-text_070629.html
9. ច្បាប់លើការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក មាត្រា០៨. http://www.cambodiainvestment.gov.kh/law-on-water-resource-management-full-text_070629.html
10. ហាក់ម៉ៅ(២០១៣). សិក្ខាសាលាស្តីអំពី “ការផ្លាស់ប្តូរអាកាសធាតុនិងការគ្រប់គ្រងទឹកក្នុងប្រទេសកម្ពុជា”.ក្រសួងធនធានទឹកនិងឧតុនិយម. ចូលអានថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ២០១៦.http://www.cdri.org.kh/webdata/download/sr/ccwg-e.pdf
11. ធនាគារអភិវឌ្ឍអាស៊ី(២០១០). “ កសិកម្មនិងវិស័យអភិវឌ្ឍជនបទនៅកម្ពុជា៖ ការសិក្សា”. ចូលអានថ្ងៃទី ២៩ មិថុនា ឆ្នាំ២០១៦. http://www.adb.org/sites/default/files/evaluation-document/35757/files/lc-sape-agriculture-cam.pdf
12. UNICEF, “គម្រោងផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតនិងអនាម័យ”. ចូលអានថ្ងៃទី ០១ កក្កដា ២០១៦. http://www.unicef.org/cambodia/8.WASH.pdf
13. សែន ដេវីត. “ការទទួលបានទឹកស្អាតនៅទីជនបទកើនដល់៥០%. ការសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍, ២៤ កុម្ភៈ ២០១៦. ចូលអាន ២៦ មិថុនា ២០១៦. http://www.phnompenhpost.com/national/access-clean-water-rural-areas-hits-50
14. ម៉ៅ សុភារិទ្ធិ. ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខប្រមាញ់និងនេសាទ(២០១៣). “ការធ្វើកសិកម្មតាមកិច្ចសន្យា”. ចូលអាន ២៦ មិថុនា ២០១៦. http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/contract_farming/presentations/Dr%20Mao%20Sopheareth%20-%20MAFF-DAI%20-%20CF%20and%20partnerships%20 ENG[1].pdf